Kişilik Gelişimi - Kohlberg

Kohlberg’e göre kendilik bilişsel yapının önemli kısımlarından biridir ve kişilik gelişimi dönemlerine paraleldir. Kişilik gelişiminin çeşitli yönleri yani cinsiyet rollerinin gelişimi, ahlak gelişimi, kimlik gelişimi; çocuğun kendilik algısının gelişiminde birbirine bağlanmış ve iç içe olarak gelişmektedir. Flavell’a göre 3 yaşındaki çocuk bile başkalarının değerlendiremeyeceği özel bir kendiliği olduğu hakkında genel bir fikre sahiptir.

- Senin düşündüğünü görebilir miyim?

-Hayır

- Senin gözlerinin içine baksam düşündüğünü görebilir miyim?

-Hayır

- Niçin ?

-Çünkü başımda büyük delikler yok.

- Yani böyle bir delik olsaydı görebilirdim öyle mi?

- (çocuk başını sallar) Bir başka çocuk da “Göremezsin; çünkü kafam deriyle kaplı.” cevabını vermiştir.

Küçük çocuklar iç ve dış kendiliği ayırt etmeye başlarlar. Kendilerinin, başkalarının göremeyeceği bir kendiliğe sahip oldukları fikrini edinince bu özel kendiliği tanımlayıcı nitelikler üzerinde düşünürler.

Maccoby (1980), çocukların başlangıçta kendilerini dış özelliklerle tanımladıklarını (nerede otururlar, nasıl görünürler, neler yaparlar vb.) 6-7 yaşından sonra psikolojik özelliklere (ne hissederler, başkalarıyla ilişkileri nasıldır vb.) dayalı olarak tanımlamaya başlarlar.

Cinsiyet Rolleri

Kız veya erkek olduğu için bir çocuktan beklenen farklı rollere cinsiyet rolleri diyoruz. Cinsiyetine iyi uyum sağlamış bir çocuk, cinsiyetine uygun rolleri benimsemiş çocuktur. Ancak son yıllarda çocukların cinsiyet rollerinin gelişiminde yeni bir kavram ortaya atılmıştır. Kadınlık ve erkeklik rollerinin birbirine zıt roller olduğu fikri 1970’lerde reddedildikten sonra bir insanın cinsiyeti önemli olmaksızın bu iki uçtan da bir takım rollere sahip olabileceği ve bunun sağlıklılığı üzerinde durulup bu yeni role androjen denmiştir. Bir birey androjen ise bu ne demektir?

Androjen birey davranışında hem erkeğe hem de kadına ait rolleri bir arada içeren bireydir. Bem’e göre cinsiyet rollerine iki uçlu olarak bakmak hatalıdır. Bunun yerine her cinsiyet için iki yönü olan bir boyut üzerinde bakmak daha uygundur. Yani bir erkek çocuk da kadın cinsiyet rollerine sahiptir ve olmalıdır da. Bir kız çocuk için de bunun tam tersi söz konusudur.

Örneğin çocuklarda erkek ve kadın cinsiyet rollerini ölçen bir ölçekte bazı erkek rolleri olarak bağımsızlık, yarışmacılık, kolay karar alma, kendine güven ve üstünlük duygusu; kadın rolleri olarak da incelik, yardım severlik, naziklik ve diğerlerinin duygularının farkında olma belirlenmiştir. Bir birey hem erkek hem de kadın rolleri ölçeğinde yüksek puan alırsa bu androjen bireye işaret etmektedir. Cinsiyet rollerine ilişkin bilgi ilk gelişim dönemlerinden itibaren başlar ve biyoloji ve kültürden etkilenir. 18 ay ile 3 yaş arasında cinsiyete uygun oyun ve etkinliklerle daha çok ilgilenirler. 3-7 yaş arasında toplumsal cinsiyetin değişmezliğini keşfetmeye başlarlar ve aynı cinsiyetten akranlarla bir arada olmaktan hoşlanırlar. Çocuğun cinsiyet rollerinin gelişiminde anne baba dışında pek çok sosyal ajan sorumlu tutulmaktadır.

Bunlar, ebeveynin koyduğu standartlar, öğretmen çocuk ilişkileri, akran ilişkileri ve kitle iletişim araçlarıdır.

Yorum Yaz