TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yolları

· Soru: TBMM üyesinin, sözlü veya yazılı olarak

cevaplandırılmak üzere başbakan veya bakanlardan

bilgi istemesidir.

· Genel Görüşme: Toplumu ilgilendiren bir kanunun

TBMM genel kurulunda görüşülmesidir.

· Meclis Soruşturması: Başbakan veya Bakan-ların

cezai sorumluluklarının araştırılmasıdır. TBMM üye

tam sayısının en az 1/10’unun Başkanlık Divanı’na

vereceği önerge ile soruşturma açılması

istenebilir.Meclis bu istemi en geç bir ay içinde

görülür ve gizli oyla karara bağlar. Soruşturma

açılmasına karar verilmesi durumunda, Meclisteki

siyasî partilerin, güçleri oranında komisyona

verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak

gösterecekleri adaylar arasından her parti için ayrı

ayrı ad çekme suretiyle kurulacak on beş kişilik bir

komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon,

soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde

Meclise sunar. Soruşturmanın bu sürede

bitirilememesi halinde, komisyona iki aylık yeni ve

kesin bir süre verilir. Bu süre içinde raporun meclis

Başkanlığı’na sunulması zorunludur. Rapor,

Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün içinde

üyelere dağıtılır. Dağıtımdan itibaren on gün içinde

görüşülür. Bir bakan, bakanlar veya Bakanlar

Kurulu’nun Yüce Divan’a sevk kararı, üye tam

sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla alınabilir.

Başbakanın Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi)’ a

sevki durumunda hükümet istifa etmiş sayılır.

Cumhurbaşkanının atayacağı bir başbakan, 45 gün

içinde hükümeti kurmak ve ardından güvenoyu

almak zorundadır.

· Meclis Araştırması: Belli bir konuda bilgi edinmek

için yapılan incelemedir.

· Gensoru: Hükümet veya bir bakanın siyasî

sorgulamasıdır. Gensoru önergesi, bir siyasî parti

grubu adına veya en az 20 milletvekili tarafından

verilebilir. Bakanlar Kurulu veya bir bakanın

düşürülebilmesi, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile

olur. Oylamada yalnız güvensizlik oyları sayılır.

 

NOT:

· TBMM, bir yasama yılında en çok 3 ay tatil yapabilir.

· TBMM, Ekim ayının ilk günü Cumhurbaşkanının açılış

konuşmasıyla çalışmalarına başlar.

· Kanun teklif etmeye, sadece Bakanlar Kurulu ve

Milletvekilleri yetkilidir ( Bakanlar Kurulu: Kanun

tasarısı. Milletvekilleri: Kanun teklif i).

· TBMM tarafından kabûl edilen kanunları

Cumhurbaşkanı 15 gün içerisinde yayınlar.

Yayınlanasını uygun bulmadığı kanunları tekrar

görüşülmek üzere TBMM’ye iade eder (veto). TBMM

kanunu aynen gönderirse, Cumhurbaşkanı

yayınlamak zorundadır.Ardından 60 gün içerisinde

Anayasa Mahkemesi’ne kanunun iptali için başvuru

hakkı vardır.

· Kanun çıkabilmesi için, üye tam sayısının en az 1/3’

ü oturumda bulunmalıdır (toplantı yeter sayısı).

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu karar yeter

sayısıdır. Karar yeter sayısı, üye tamsayısının ¼ nün

bir fazlasından az olamaz.

· Milletvekili, meclis çalışmalarına özürsüz olarak bir

ay içerisinde toplam beş gün katılmazsa üyeliği

düşer. Yasama dokunulmazlığı veya üyeliği kaldırılan

milletvekili, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı

tarihten başlayarak 7 gün içinde Anayasa

Mahkemesi’ne başvurur. Anayasa Mahkemesi de 15

gün içinde kesin karara bağlar.

· Anayasanın değtirilmesi, TBMM üye tam sayısının

en az 1/3 ü tarafından yazıyla teklif edilir. Teklifin

kabûlü, Meclis üye tam sayısının 3/5 çoğunluğu ile

gerçekleşir. Ayrıntı için bkz. Madde 175.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !